Vietnam, İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’ın oluşturduğu Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ile yeni bir serbest ticaret anlaşması imzaladı. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle Vietnam’ın Avrupa’daki bu dört pazara erişiminin kolaylaşması bekleniyor. Peki bu gelişme, aynı pazarlarda faaliyet gösteren Türk ihracatçıları için ne anlama geliyor?
18 Ekim 2026’da Vietnam’ın başkenti Hanoi’de imzalanan anlaşma, 2012 yılında başlayan uzun müzakere sürecini tamamladı.
EFTA’nın resmî açıklamasına göre anlaşma yalnızca gümrük vergilerini değil; hizmet ticareti, yatırım, kamu alımları, fikrî mülkiyet, menşe kuralları ve sürdürülebilir kalkınma gibi alanları da kapsıyor.
Yeni anlaşma, taraflar arasındaki gümrük vergilerinin azaltılmasını veya kaldırılmasını ve ticaret işlemlerinin kolaylaştırılmasını hedefliyor.
EFTA verilerine göre Vietnam ile dört üye ülke arasındaki mal ticareti 2025 yılında 4,8 milyar avroya ulaştı.
Vietnam’ın EFTA pazarlarına sattığı başlıca ürünler arasında elektrikli makineler, ayakkabı, hazır giyim ve çeşitli makine grupları bulunuyor.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından, ilgili ürünlerdeki tarife indirimleri Vietnamlı üreticilerin rekabet koşullarını iyileştirebilir.
Ancak anlaşma henüz yürürlüğe girmediği için yeni tarife avantajlarının uygulanmaya başladığını söylemek mümkün değil.
Vietnam’ın anlaşması özellikle tekstil, hazır giyim, ayakkabı, elektronik ve makine sektörlerinde faaliyet gösteren Türk ihracatçıları açısından yakından izlenebilir.
Ancak önemli bir ayrıntı var.
Türkiye’nin de EFTA ülkeleriyle yürürlükte olan bir serbest ticaret anlaşması bulunuyor. Bu anlaşmanın modernize edilmiş hâli 1 Ekim 2021’de yürürlüğe girdi.
Dolayısıyla Vietnam’a sağlanacak yeni avantajlar, Türk ürünlerinin tamamında doğrudan bir gümrük dezavantajı oluşacağı anlamına gelmiyor.
Gerçek rekabet koşulları; ürünün gümrük tarife pozisyonuna, menşe kurallarına, mevcut vergi oranlarına ve tedarik maliyetlerine göre değişebilir.
Anlaşmanın diğer yönü, EFTA ülkelerinden Vietnam’a yapılacak ihracatta ortaya çıkabilecek yeni avantajlar.
Özellikle makine, ilaç, elektrikli ekipman ve sanayi girdilerinde EFTA üreticilerinin pazara erişimi kolaylaşabilir.
Bu durum Türk firmaları için bazı ürün gruplarında rekabetin artması anlamına gelebilir.
Öte yandan Vietnam’ın gelişen üretim altyapısı; Türk makine üreticileri, otomasyon firmaları ve endüstriyel ekipman ihracatçıları açısından araştırılabilecek ticari fırsatlar sunmaya devam ediyor.
Vietnam-EFTA anlaşmasının Türk ihracatına etkisini değerlendirmek için üç konu öne çıkıyor:
TurkishExporter açısından değerlendirildiğinde bu gelişme, ihracatçı firmaların mevcut pazarlardaki rakip ülkeleri ve ticaret anlaşmalarını da takip etmesinin önemini ortaya koyuyor.
İhracatta rekabet yalnızca ürünü kimin daha uygun fiyata ürettiğiyle değil, hangi pazara hangi ticaret koşullarıyla girebildiğiyle de şekilleniyor.
Vietnam ile EFTA arasındaki yeni anlaşmanın gerçek ticari etkileri, yürürlüğe giriş takvimi ve ürün bazındaki uygulamalar netleştikçe daha iyi anlaşılacak.
