Türkiye’nin ihracatında dikkat çeken tablo: Temmuz 2026’da ihracat birim değeri %8,2 yükselirken miktar endeksi %4,9 geriledi. Peki bu iki veri ne anlama geliyor?
Türkiye’nin ihracat rakamlarında ilk bakışta çelişkili görünen dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Temmuz 2026’da ihracatın parasal değeri artarken, yurt dışına gönderilen malların miktarını gösteren endeks geriledi. Peki Türkiye daha yüksek ihracat geliri elde ederken gerçekten daha az mal mı gönderiyor?
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Temmuz 2026 Dış Ticaret Endeksleri, ihracatın yalnızca dolar tutarına bakılarak değerlendirilmemesi gerektiğini gösteriyor.
TÜİK verilerine göre Temmuz 2026’da ihracat birim değer endeksi, geçen yılın aynı ayına göre %8,2 arttı.
Buna karşılık ihracat miktar endeksi aynı dönemde %4,9 azaldı.
Ticaret Bakanlığı verileri de Temmuz ayında Türkiye’nin toplam ihracatının yıllık bazda %2,9 artarak 25 milyar 621 milyon dolara ulaştığını gösteriyor.
Ortaya çıkan tablo kısaca şöyle:
İhracat birim değeri: +%8,2
İhracat miktarı: −%4,9
İhracat tutarı: 25,6 milyar dolar
Buradaki önemli ayrım, değer ile miktarın aynı şeyi ifade etmemesi.
İhracat birim değer endeksi, ihraç edilen malların birim değerlerindeki değişimi ölçerken; miktar endeksi, fiyat etkisi dışarıda bırakıldığında dış ticarete konu olan fiziksel hacimdeki değişimi gösteriyor.
Dolayısıyla ihracattan elde edilen toplam dolar gelirinin artması, mutlaka daha fazla miktarda ürünün yurt dışına gönderildiği anlamına gelmiyor.
Başka bir ifadeyle Türkiye, belirli dönemlerde daha yüksek birim değerlerle ihracat yaparken toplam ihracat hacminde gerileme yaşayabiliyor.
Temmuz verilerinin ayrıntıları sektörler arasındaki farkı da ortaya koyuyor.
İmalat sanayisinde, gıda, içecek ve tütün hariç tutulduğunda ihracat birim değer endeksi yıllık %6,1 yükseldi. Buna karşılık aynı grubun ihracat miktar endeksi %4,2 geriledi.
Gıda, içecek ve tütünde ise farklı bir görünüm oluştu. Bu grupta birim değer %6,5, miktar ise %2,9 arttı.
Ham maddelerde de miktar endeksinde %6,4 artış kaydedildi.
En sert ayrışma ise yakıtlarda görüldü. Yakıt ihracatında birim değer endeksi %39,4 yükselirken, miktar endeksi %30,2 düştü.
Hayır.
Birim değer endeksindeki artış; fiyat hareketleri, ürün bileşiminin değişmesi, döviz cinsinden satış fiyatları veya daha yüksek değerli ürünlerin ihracattaki ağırlığının artması gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Bu nedenle tek başına bu veriye bakarak ihracatçıların kârlılığının aynı oranda arttığı sonucuna ulaşmak doğru olmaz.
İhracatçılar açısından asıl önemli olan; ihracat tutarı, satış hacmi, maliyetler ve katma değer göstergelerini birlikte değerlendirmek.
Temmuz ayında dikkat çeken bir başka gösterge de dış ticaret haddi oldu.
İhracat birim değerinin ithalat birim değerine oranını gösteren dış ticaret haddi, Temmuz 2025’te 95,3 seviyesindeyken Temmuz 2026’da 91,3’e geriledi.
Aynı dönemde ithalat birim değer endeksi %12,8 artarken, ihracat birim değerindeki artış %8,2 seviyesinde kaldı.
Bu veri, ithal edilen malların birim değerindeki yükselişin ihracattaki yükselişten daha güçlü gerçekleştiğini gösteriyor.
Türkiye’nin ihracat performansını değerlendirirken toplam dolar değerinin yanında ne kadar mal ihraç edildiği ve ihraç edilen ürünlerin birim değerinin nasıl değiştiği de önem taşıyor.
Temmuz 2026 verileri tam olarak bu ayrımı gösteriyor: Türkiye’nin ihracat geliri artarken, ihracat miktar endeksi yıllık bazda geriledi.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde ihracatın yalnızca parasal büyüklüğü değil, hacim ve katma değer açısından nasıl bir seyir izleyeceği de ihracatçılar için yakından takip edilmesi gereken göstergeler arasında olacak.
Kaynak: TÜİK – Dış Ticaret Endeksleri, Temmuz 2026; T.C. Ticaret Bakanlığı – Temmuz 2026 Dış Ticaret Verileri.
